مطالعات ترجمه

گروه مترجمي زبان انگليسي دانشگاه علامه طباطبايي با همكاري انجمن علمي ترجمه شناسي جلسات سخنراني زير را برگزار خواهد كرد.

1- جناب آقاي دكتر خزاعي فر
موضوع: فارسي گرايي در ترجمه ادبي، 13/9/86 ،ساعت 1-4 سالن شهيد عضدي، طبقه
چهارم
2- جناب اقاي دكترتميم داري
موضوع: گستره شعر پارسي در انگلستان و آمريكا، 19/9/86 ،ساعت 10-12سالن
شهيد عضدي، طبقه چهارم
3-سركار خانم دكتر فرحزاد
موضوع:نقد ترجمه، 25/9/86 ، ساعت 10-12،سالن شهيد مطهري، طبقه سوم
4-جناب آقاي دكتر بهزاد قادري
موضوع: نمونه عملي كاربرد هرمنوتيك در ترجمه نمايشنامه، 27/9/86 ، ساعت 1-3
،سالن شهيد مطهري، طبقه سوم

جلسات سخنراني فوق به زبان فارسي برگزار خواهد شد.

سومین همايش سنن ترجمه در آسيا در استانبول تركيه برپا خواهد شد. هدف اصلی اين همايش بررسی غنا و تنوع مسايل ترجمه قاره آسيا از منظری آسيايی و از ورای چشمی های تعبيه شده مغرب زمين است. ديگر گفتنی آنكه دكتر فرحزاد استاد ايرانی مطالعات ترجمه نيز از جمله برگزاركنندگان اين همايش است. متن كامل فراخوان اين همايش در پی مي آيد.

The Third Asian Translation Traditions Conference:

(Ex)Change and Continuity in Translation Traditions

Boðaziçi University,

Department of Translation and Interpreting Studies, Istanbul

October 22–24, 2008

The Third Asian Translation Traditions Conference will be held at Boðaziçi University in Istanbul on October 22–24, 2008. The conference is a sequel to two previous Asian Translation Tradition conferences held at the School of African and Oriental Studies in London (2004) and the Adivasi Academy in Tejgadh, India (2005). Like the previous two conferences, the third conference will challenge the Eurocentric bias of Translation Studies by exploring the richness and diversity of non-Western discourses and practices of translation. The focus will be on translational exchanges among non-Western languages and change and continuity in the translation traditions of specific cultures ensuing from contacts with other cultures. One day of the conference will be allocated to a discussion of the Ottoman/Turkish translation tradition. The organizers invite papers on any of the topics outlined below:

Pushing back geographic and conceptual boundaries

• Overcoming the contestable and clichéd concepts of “East” and “West” as applied to Translation Studies, by clarifying whose East or West and when and where that discourse belongs to, what it deals with, and what it targets.

• Articulating non-Western epistemologies and methodologies of translation and translation scholarship in their own historical contexts, and exploring the problematics of appropriating Euro-American theories and methods.

• How Western translation concepts have influenced and classified non-Western translation traditions, and vice versa, and whether these changes have met with resistance.

• The need for a conversation among marginalized languages and more information on translation among these languages, which might throw light on issues overlooked in studies of translation between centralized languages or between marginalized and centralized languages.

People crossing boundaries

· The role of translators in history, their contribution to archives and history-making.

· Translators as circulators of ideas, and their role in the modernization of non-Western cultures.

· Travellers as translators and translators as travellers in crosscultural encounters.

· Interpreting traditions and interpreters as cross-border agents in non-Western cultures.

Length of papers: Each speaker will be allocated a total of one hour for the presentation and ensuing discussions. The aim is to enable more in-depth discussions and genuine engagement and interaction among conference participants than is possible with the brief time slots typically available at conferences.

Deadline for abstracts: 1 December 2007. Please email submissions to any of the organizers (see below). Include the following information: (1) Author’s name(s), (2) postal address, (3) phone number, (4) fax number, (5) e-mail address, (6) title of paper, and (7) abstract (maximum of 250 words).

Notification of acceptance: Authors will be notified of acceptance by 1 February 2008.

Registration and accommodation: Details will be announced at a later date.

Organizers:

Þehnaz Tahir Gürçaðlar, Boðaziçi University, Turkey

Judy Wakabayashi, Kent State University, USA

Farzaneh Farahzad, Allameh Tabataba’i University, (Islamic Republic of) Iran

Rita Kothari, Mudra Institute of Communications, India

Saliha Paker, Boðaziçi University, Turkey

Ebru Diriker, Boðaziçi University, Turkey

فهرستی به دستم رسیده است حاوی منابعی پیشنهادی برای آزمون کارشناسی ارشد مطالعات ترجمه. البته برخی از این منابع خود در دوره های کارشناسی ارشد تدریس می شوند.

به نظرم برخی از این منابع اهمیت بیشتری دارند که با نشانه * مشخصشان کرده ام. برخی از این منابع نیز موضوعی واحد دارند و مطالعه یک نمونه از گروهشان کفایت می کند.

 An Introduction to Language; V. Fromkin & R. Rodman
The Study of Language; G. Yule
Meaning-based Translation; M. L. Larson
* A Textbook of Translation; P. Newmark
Approaches to Translation; P. Newmark
Theoretical Foundations & Principles of Translation; Dr. Miremadi
Theories of Translation & Interpretation; Dr. Miremadi
* Introducing Translation Studies; J. Munday
Principles & Methodology of Translation; Dr. Mollanazar
Contrastive Analysis & Error Analysis; Dr. Keshavarz
Contrastive Linguistics & Error Analysis (1st vol); Dr. Fallahi
* Application of Synonyms; Dr. Nowroozi Khiabani
Idioms & Metaphorical Expressions in Translation; Ghaffar Tajalli
* An Approach to English Translation of Islamic Texts (1st vol); Dr. Manafi Anari
* Approach to English Translation of Islamic & Literary Texts (2nd vol); Dr. Manafi Anari
* Study of Islamic Texts in English Translation (1st vol); Dr. Manafi Anari
* A Study of Islamic Texts in English Translation (2nd vol); Dr. Elahi Ghomsheh'i

فصلنامه مطالعات ترجمه
مجموعه مقالات هم اندیشی ترجمه شناسی
نگارش و ویرایش؛ دکتر سمیعی گیلانی
دستور زبان فارسی؛ دکتر ناتل خانلری
وندهای رایج در زبان انگلیسی؛ دکتر احمد صفار مقدم
ترجمه و مترجم؛ غلامرضا رشیدی
* نخستین درسهای ترجمه؛ دکتر فرح زاد
* واژه شناسی؛ دکتر تجویدی (دانشگاه پیام نور)
واژه شناسی؛ دکتر رضائی باغ بیدی
* درآمدی بر اصول و روش ترجمه؛ دکتر لطفی پور ساعدی
اصول و روش ترجمه؛ دکتر لطفی پور ساعدی
بررسی ساخت فارسی و انگلیسی و تجزیه و تحلیل خطاها؛ دکتر ضیاء حسینی
بررسی مقابله ای ساخت جمله فارسی و انگلیسی؛ دکتر یار محمدی
ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز؛ دکتر کلباسی
فرهنگ لغات و اصطلاحات سیاسی (انگلیسی- فارسی)؛ دکتر نوروزی خیابانی
فرهنگ لغات و اصطلاحات سیاسی (فارسی- انگلیسی)؛ دکتر نوروزی خیابانی
ترجمه متون سیاسی؛ دکتر تجویدی
ترجمه متون مطبوعاتی (2 جلدی)؛ دکتر تجویدی
* ترجمه متون ادبی؛ دکتر خزائی فر
ترجمه متون ادبی؛ دکتر محمود علی محمدی
ترجمه پیشرفته (1)؛ دکتر فرح زاد
ترجمه متون اقتصادی؛ دکتر جعفری گهر
* ترجمه مکاتبات و اسناد (2 جلدی)؛ هوشنگ توانگر
ترجمه مکاتبات و اسناد؛ رحیم اصلان زاده

گاه شمار ترجمه در سال 85 بسی پرنوشت بود که به اجمال می گویم و می گذرم و البته مدعی نیستم که همه را گفته ام. اگر نکته ای از قلمم افتاده كه حتما افتاده است به من تذکر بدهید تا اضافه كنم.

نخست بازار نشر را بگويم. از مجموع 47 هزار و 315 عنوان کتاب که از اول فروردین 85 تا 15 اسفندماه 85 در کشور منتشر شد، 10 هزار و 60 عنوان یعنی 21 درصد آن ترجمه بود.

اما کارنامه جامعه دانشگاهی ترجمه در سال ۸۵ از سال های گذشته سترگ تر می نمود. در مشهد فصلنامه «مترجم» دو شماره جدید منتشر کرد. شماره های 42 و 43 که البته این دومی در واقع دوفصلنامه بود.

در تهران معاون آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی از تاسیس چندین رشته بین رشته ای در دانشگاه علامه طباطبایی خبر داد. دکتر عبدالله شفیع آبادی به خبرگزاری مهر گفت که این دانشگاه به دنبال ایجاد رشته های زبان آلمانی و مترجمی آلمانی، زبان فارسی و مترجمی زبان روسی و زبانشناسی در مقطع کارشناسی است و ضمنا با اخذ مجوز از وزارت علوم در رشته های زبان و ادبیات فارسی با گرایش ادبیات داستانی، تاریخ و مترجمی زبان فرانسه در مقطع کارشناسی ارشد دانشجو می پذیرد. با این حال، شفیع آبادی هیچ حرفی درباره دکترای ترجمه انگلیسی نزد و ظاهرا فعلا خبری از این مقطع تحصیلات تکمیلی نیست و باید ببینیم تلاش های گروه ترجمه دانشگاه علامه طباطبایی به کجا می رسد.

با این همه گروه ترجمه دانشگاه علامه دومین هم اندیشی دانشجویی مطالعات ترجمه این دانشگاه را در 14 و 15 اسفندماه برگزار کرد. موضوع این همایش برابر آنچه در خبرنامه اینترنتی گروه ترجمه اين دانشگاه گفته شده بود عبارت بود از «فناوری اطلاعات و ابزارهای ترجمه». انتظار می رفت که گزارش همایش هم برای اعضا فرستاده شود که نشد.

گروه ترجمه دانشگاه علامه طباطبایی همچنین چهار شماره جدید از فصلنامه  تخصصی مطالعات ترجمه (14-11) ‌را منتشر کرد که البته تاریخ دوشماره از آن (12-11) مربوط به دو فصل آخر سال 84 بود که در سال 85 از گردونه نشر بیرون آمد و ظاهرا همین اتفاق برای شماره های بعدی (16-15) هم خواهد افتاد.

خبر پرشنونده دیگر سال 85، سخنرانی پرفسور هانس ورمیر (Hans Vermeer) در شهریور 85 در دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات بود. این استاد مطالعات ترجمه بیشتر با وضع نظریه فرجام ترجمه (Skopos theory) شناخته شده است که به اعتقاد بنده درمان بخشی از دردهای جامعه ترجمه ایران در همین بیشه خسبیده است.

نشریه نوپا و دانشجویی «درباره ترجمه» هم شماره دوم خودش را با تاخیر بسیار زیاد منتشر کرد. در عین حال، درآوردن دو شماره نشریه باکیفیت دانشجویی با احتساب جمیع گرفتاری ها، خودش کارستان است. البته اهالی این نشریه امیدوارند که با چاپ منظم این نشریه به صورت فصلنامه، انتشار آن را دائمی کنند. چکیده نشریه «درباره ترجمه» روی خط با نشانی about-translation.blogspot.com دریافت شدنی است و برای کسانی که عضو فهرست اینترنتی گروه ترجمه دانشگاه علامه طباطبایی (در yahoo) شوند رایگان فرستاده می شود.

اما محافل ترجمه هم در سال 85 بسی در کار بودند. دومین همایش داستان کوتاه به کوشش موسسه شهر کتاب و موزه هنرهای معاصر تهران در سالن سینما تک این موزه برگزار شد و در آن عنوان شد که داستان کوتاه ایرانی در آستانه جهانی شدن است. بیست و ششمین جلسه سخنرانی علمی ماهانه را هم موسسه گفتگوی ادیان با موضوع «عهد جدید، ضرورتها و دشواری های ترجمه» در روز 28 آذر برگزار کرد.

همچنین پاییز سال گذشته اعلام شد که گابریل گارسیا مارکز نویسنده مشهور کلمبیایی به دعوت سفارت کلمبیا به ایران سفر می کند. این سفر قرار است در دهه سوم فروردین و دهه اول اردیبهشت 1386 صورت بگیرد. در این صورت این نخستین سفر یک نویسنده برنده جایزه نوبل ادبیات به ایران است. مارکز یکی از نویسندگان پیشگام سبک ادبی رئالیسم جادویی است، اگرچه تمام آثارش را نمی ‌توان در این سبک طبقه‌ بندی کرد.

آذرماه سال گذشته همچنین از دکتر طاهره صفارزاده شاعر و شخصیت علمی و فرهنگی تجلیل شد. پیشتر دکتر صفارزاده از کمرنگ شدن زبان علم در دانشگاه های کشور انتقاد کرده و خواستار احیای آن در مراکز علمی شده بود. وی به خبرگزاری مهر گفته بود که امروزه آموزش زبان علم که انگلیسی است در دانشگاه های ما جدی گرفته نمی شود و دانشجویان بدون آنکه از واحد زبانی که گرفته اند چیزی بفهمند سراغ واحد بعدی می روند. صفارزاده سال گذشته عنوان برترین نویسنده زن مسلمان جهان را در نشست نویسندگان آفریقایی و آسیایی مصر به دست آورد و سبب اصلی این انتخاب، ترجمه عالي وی از قرآن به زبان انگلیسی بود.
 
می رسیم به بحث حق مولف یا کپی رایت که مطابق معمول همه ساله از بحث های داغ سال گذشته بود و بسیاری درباره ضرورت و منافع این مساله داد سخن دادند. اما در این میان نکته ای مدیر نشر توس در کار کرد که بسی نغز بود. محسن باقرزاده به خبرگزاری مهر گفت که در نمایشگاه فرانکفورت که با ناشران آلمانی صحبت می کرده است، آنها از این موضوع به شدت گلایه داشتند که کتابی که هنوز در بازار عرضه نشده، در ایران افست و منتشر می شود!

سال گذشته همچنین شاهد تاسیس گروه ترجمه و پژوهش دفتر شعر جوان با هدف معرفی شاعران زبده جهان به ایران و نیز شاعران معاصر ایران به جهان بودیم. این گروه قصد دارد با ترجمه آثار خارجی و همچنین برگرداندن اشعار شاعران ایرانی به سایر زبان ها، ارتباط های فرهنگی و ادبی میان شاعران داخل و خارج از کشور را تقویت نماید.

سال گذشته همچنین شاهد درگذشت دو پیشکسوت ترجمه نیز بودیم. یکی محمد خواجوی ها معروف به مانی و دیگری محمود اعتمادزاده معروف به م. به آذین.

محمد خواجوی‌ها، از هنرمندان پیشکسوت رادیو و عرصه دوبلاژ، پس از یک بیماری طولانی‌مدت صبح روز بیست و هشتم بهمن ماه در سن 78 سالگی چشم از جهان فروبست. مانی سال 1307 در لاهیجان به دنیا آمد و در رشته مترجمی زبان انگلیسی در دانشگاه تحصیل کرد. وی از سال 1328 وارد عرصه حرفه‌ای دوبله شد و همزمان دستی هم در تئاتر داشت و با هنرمندان آن دوره در اجرای نمایش‌های معروف همکاری می‌کرد. مرحوم مانی از اوایل دهه 1330 وارد رادیو شد و بیشتر در عرصه مدیریت دوبلاژ و گویندگی فیلم‌های مستند فعالیت داشت. مانی سال 1360 بازنشسته رادیو شد، اما تا سال 84 در واحد دوبلاژ فعالیت می‌کرد.

محمود اعتمادزاده نیز که به پدر ترجمه ایران شهرت داشت پیش از ظهر روز سوم دی ماه به دلیل ایست قلبی در بیمارستان آراد درگذشت. به آذین در سال 1293خورشیدی در شهر رشت به دنیا آمد. وی با چاپ داستان‌های بی‌شمار و ترجمه‌های با ارزشی از آثار مشهور جهانی از برجسته‌ترین چهره‌های ادبیات معاصرمان محسوب می‌شود. در این‌باره به بابا گوریو، زنبق دره، رم ساغری، دختر عمو بت از اونوره دو بالزاک، اتللو و هملت از شکسپیر، ژان کریستف و جان شیفته از رومن رولان، دن آرام و زمین نوآباد از میخائیل شولوخوف، استثناء و قاعده از برتولت برشت و... می‌توان اشاره کرد.

اما ترجمه کتاب آسمانی قرآن نیز اوراق زرینی بر گاه شمار ترجمه افزود. رائول گنزالس اندیشمند مسلمان اسپانیایی پس از دو سال تلاش مستمر، قرآن کریم را به زبان اسپانیایی ترجمه کرد. این کتاب آسمانی که آذر ماه امسال از سوی انتشارات میراگوانو مادرید در779 صفحه چاپ و منتشر شد از زبان عربی به اسپانیایی ترجمه و از تفسیرها و منابع شیعه و سنی نیز در ترجمه استفاده شده است. همچنین اسامی، اصطلاحات و تعبیرات قرآن کریم آن گونه که در زبان و ادبیات اسپانیایی تلفظ می شوند ترجمه شده اند تا اسپانیایی زبانان مفاهیم قرآن را بهتر درک نمایند.

ضمنا مرکز ترجمه قرآن کریم به زبانهای خارجی با کمک گرفتن از افراد خبره قرآن کریم را با ترجمه جدید به زبان انگلیسی منتشر کرد. بر اساس خبر مخابره شده خبرگزاری مهر، ترجمه انگلیسی مرکز ترجمه به زبانهای خارجی با نثری سلیس و روان و خالی از واژگان متروک و کهن نگارش یافته است. این ترجمه بر اساس منابع مهم تفسیری، به ویژه تفاسیر مأثور از امامان اهل بیت(ع) انجام گرفته است و در آن از جدیدترین نظریه های علمی درباره فن ترجمه استفاده و از دخالت دادن تعصبات فرقه ای در ترجمه پرهیز شده است. گفتنی اینکه مرکز ترجمه قرآن به زبانهای خارجی تاكنون قرآن کریم را به 106 زبان ترجمه كرده است.

سال گذشته بازار اظهار نظر درباره شیوه های نوین ترجمه قرآن هم داغ داغ بود. خبرگزاری مهر در سلسله مصاحبه هایی به سراغ اهالی این حوزه رفت و ترجمه قرآنی را آسیب شناسی کرد که در ذیل می آید.

مسوول مرکز ترجمه قرآن مجید: مترجم قرآن کریم باید از علم ترجمه برخوردار باشد.
مدیر دانشنامه قرآن پژوهی: ترجمه محتوایی قرآن کریم از خطای کمتری برخوردار است.
مسئول انجمن قرآن پژوهی: ضرورت ترجمه تخصصی قرآن کریم احساس می شود.
رئیس فرهنگسرای قرآن: هدف مترجم ایجاد بستری برای درک بهتر آموزه های قرآن است.
مدیر کل نظارت بر چاپ و نشر قرآن کریم: فعالیت مرکزی برای نظارت بر ترجمه های قرآن ضروری است.
استاد دانشگاه علوم قرآنی مشهد: ترجمه قرآن برای کودکان نیازمند مشاوره کارشناس تربیتی است.
معاون سازمان دارالقرآن الکریم: مترجمان باید ارزیابی شوند؛ مرکز نظارت بر ترجمه قرآن وجود ندارد.
مدیر اجرایی سابق نهضت قرآن آموزی: ترجمه قرآن کریم باید از پویایی لازم برخوردار باشد.
معاون آموزشی دانشکده علوم قرآن تهران: ترجمه گروهی قرآن کریم بهترین نتیجه را در پی دارد.
استاد دانشگاه الازهر: اعجاز موجود در قرآن مانعی برای ترجمه عینی آن است.
مفسر و مترجم قرآن کریم: برداشتهای مختلفی از آیات غنی قرآن کریم وجود دارد.
قرآن پژوه و محقق: ترجمه قرآن کریم از تحولات چشمگیری برخوردار بوده است.
مترجم قرآن کریم: ترجمه های اخیر قرآن از سطح کیفی مطلوبی برخودار هستند.